Een park voor verweesde beelden

Foto: Wikipedia

In 1955 werd het Stalinmonument in Praag onthuld. Nergens ter wereld was zo’n enorm beeld van de Vereerde Leider te vinden. In 1962, een jaar of zes na de destalinisatie, die al rond de onthulling op gang was gekomen, zat de stad ermee in de maag. Wat te doen? Besloten werd het gigantische ding op te blazen. Een gigantische Stalin die (nog steeds) uitkeek over de stad, dat gaf geen pas. Het duurde een week voordat de inmiddels tot Bloedige Dictator opgeschaalde representatie van de Georgiër was verdwenen. Ooggetuigen herinneren zich nog de vele ontploffingen in de stad tijdens de ruimingswerkzaamheden. Het voetstuk waarop Stalin en een kleine meute arbeiders stonden, is nog steeds te bezichtigen in het Letná-park.

Ik snap dat de stad Praag beschaamd was en van het gigantische monument af wilde. Toch vind ik het jammer dat het is verdwenen (net zoals ik het jammer vind dat de Stalinlaan in Amsterdam na 1956 is omgenoemd). Koning Leopold II was ook geen lekkertje, en toch zal niemand in Oostende op het idee komen om zijn ruiterstandbeeld op de Boulevard (inclusief de bewonderend naar hem opkijkende slaven uit Congo) op te (laten) blazen. Ik noem maar een voorbeeld. Het hoort gewoon niet. De geschiedenis is de som van mooie en minder mooie gebeurtenissen, veroorzaakt door goedwillende en minder goedwillende mensen. Bovendien: Praag is op deze manier een mooie toeristische attractie armer gemaakt, nog voordat het beeld echt tot attractie kon uitgroeien.

Gisteren las ik een bericht op deze website:

Prague City Hall is considering moving some municipal sculptures, monuments and fountains to a new sculpture park at the edge of the city. The city is cataloging public art and deciding on what to do with it. Letňany is being considered as a location for a sculpture park for the artworks moved out of the center.

Het is een goed idee dat me toch bedroefd stemt, het onderbrengen van beelden die politiek of anderszins aanstoot geven en daarom moeten verdwijnen. Letňany is echt flink aan de rand van de stad, en daarom misschien dé plek om alle in ongenade gevallen beelden te herbergen. Alles wat door de geschiedenis of door de buurtbewoners is uitgespuugd, kan er terecht, letterlijk aan de rand van alles.

Ik weet het niet. Een definitieve vernietiging blijft uit, maar de context zal na de verplaatsing voorgoed ontbreken. Het beeld wordt van de ziel beroofd. Het wordt een weeskind dat ergens in een uithoek moet wonen en daar tevreden moet zijn, omdat het het ‘toch goed heeft’.

Het monument voor Stalin hád niet eens verplaatst kunnen worden, zo groot was het: 15,5 meter op een basis van 22 meter lang. Er was maar één manier om ervan af te komen. Ik hoorde iemand ooit zeggen dat de communisten niet erg effectief waren en dat er daarom zo veel oude gebouwen in Praag staan. Die werden gewoonweg genegeerd. In het Westen zouden die óf zijn ‘gerenoveerd’ óf afgebroken (zoals alle mooie gebouwen in en rond het Utrechtse stationsgebied eind jaren zestig, begin jaren zeventig). In Praag en in andere communistische steden bleven die gewoon een beetje suffend voortbestaan, om na de Fluwelen Revolutie in volle glorie te herrijzen.

Blijkbaar maakten de communisten voor het herschrijven van hun eigen geschiedenis een uitzondering. Jammer. Het getuigt van een geest die verzadigd is van (innerlijke) censuur, en dat is nooit goed. Het is alsof je een boek waarin je zelf minder gunstig voorkomt probeert te laten verbieden. Dat getuigt van weinig geloof in het woord (en weinig nieuwsgierigheid naar het beeld dat anderen van je hebben). Nu ja, de communisten verboden ook boeken, dus in die zin waren ze consequent. Consequent in hun eigen barbaarse onbenulligheid. Gelukkig maar dat de efficiëntie ontbrak, iets wat je niet van alle politieke bewegingen kunt zeggen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s