H.M. van den Brink over Bruna en Simenon

dick-bruna_t-is-weer-pocket-weer_1967_-copyright-mercis-bv-e1439202482929‘Een Maigret lees je dan ook niet op zoek naar de ontknoping, maar om het plezier van alles eromheen.’ Dat schrijft H.M. van den Brink in zijn column voor De Groene Amsterdammer van 1 maart. Dat klopt. Want in een Maigret is geen ontknoping. Een Maigret bestaat, zoals ik ergens schreef, alleen uit sfeer, met Maigret als de onbewogen beweger die alles, op den duur, voorziet. Van den Brink hééft het in zijn column over Simenon, en over Maigret, maar wil het éígenlijk hebben over de twee zielen die in de tekenaar Dick Bruna actief waren.

En hoewel ik dit stuk graag verder in zijn geheel zou laten gaan over Simenon, of over Maigret, ga ik verder over Dick Bruna. Als jonge vader werd ik geconfronteerd met zijn boeken over Nijntje. Mijn dochters vonden die leuk. Ik moest ze daarom soms voorlezen. Ach, ik herinner me de ergernis, bij het voor de duizendste keer oplezen van weer een kreupel rijmende zin. En dat onbewogen smoelwerk van al die konijnen uit die saaie konijnenfamilie! Er waren ook tekenfilmpjes van Nijntje, op televisie. Die heb ik ook gezien.

In mijn jeugd heb ik nooit Bruna voorgelezen gekregen. Annie M.G. Schmidt ook niet, overigens, en daar ben ik mijn ouders tot op de dag van vandaag dankbaar om. Daarom ‘kende’ ik Bruna, zonder hem te kennen, alleen van de Zwarte Beertjes, de pockets die je kon lenen in de bibliotheek van Weert. Later, heel veel later, kwam ik er pas achter dat Dick Bruna zowel de tekenaar was van The Saint, alle Simenon-boeken en Literair Akkoord, als van die zoete Nijntje.

Heel lang dacht ik dat Bruna een van de wagen gevallen kunstenaar was, iemand die zijn talent had ingewisseld voor een goedlopende zaak in schijn-veiligheid. Tot ik na de dood van Bruna een aflevering van De TV-show zag, en voor de bijl ging. Plotseling, na al die jaren, zag ik Bruna als de kunstenaar die nu eenmaal doet, wat hij moet doen. Dag in, dag uit. De vraag of er een konijntje op het papier komt, of een boekomslag, of iets anders: die is niet van belang. Van belang is het werken, het plezier daaraan.

En ja, die hele burgerlijke façade, van de netjes op zijn fiets naar zijn atelier bewegende, in een rijtjeshuis wonende, met zijn buurmeisje getrouwd zijnde vriendelijke vader en opa, die blijft onverdraaglijk. Vooral omdat ze Bruna zo goed paste. Als een handschoen. Hij was de onbewogen beweger in een universum waar het kwaad geen kans kreeg. Dat brengt in het gewone leven al meer dan genoeg schade toe.

De tekening bij dit bericht is typisch Bruna. De woordspeling eronder is typisch voor de Nederlandse ‘humor’ in de jaren vijftig, zestig en zeventig. Maar Bruna tekende een veilige plek, waar de lezer zonder nat te worden van zijn pocket kon genieten. Hij had die humor niet nodig. Als hij maar droog zat en iets kon doen.

Advertenties

2 gedachtes over “H.M. van den Brink over Bruna en Simenon

  1. Ik heb nooit begrepen wat Simenon met Bruna te maken had. Wat ik wel begrijp is dat dit de wijze moet zijn waarop Nederland Simenon benaderde. Ik denk vaag dat ik iets van Simenon’s wereld begrijp en ook iets van Nederland. Maar die koppeling???

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s