Aleksandar Hemon – Het boek van mijn levens

hemon-het-boek-van-mijn-levens-omslagOoit kreeg ik van Peter Abelsen de drie boeken van Aleksandar Hemon die hij vertaalde. Ik schreef er een stuk over, voor De Contrabas, mijn toenmalige weblog. In oktober 2015 verscheen een nieuw boek van Hemon in het Nederlands, deze keer vertaald door Charles Bors en Mauro Veen en niet uitgegeven door Meulenhoff, maar door Karaat. In dit boek vertelt Hemon het verhaal dat hij in de drie romans al verbeeldde nog een keer, met een paar uitbreidingen en zijwegen – want elk nieuw boek is een uitbreiding van alle vorige, net zoals het een afbakening is van de mogelijkheden die alle vorige boeken leken te bieden.

Hemons boek is zo interessant (het zwerft al langer dan een jaar door mijn huis en ik lees er regelmatig in) omdat hij in een aantal losse stukken een coherent verhaal vertelt over zijn afkomst (en verdere leven), zonder tot een vast-omlijnd verhaal te komen. Zijn verhalen vullen elkaar aan, spreken elkaar tegen, geven een beeld van het persoonlijke leven van Aleksandar Hemon én houden dat zorgvuldig buiten schot, en toch weet je na het lezen van Het boek van mijn levens ongeveer wie de schrijver is: iemand zoals jij en ik, maar dan anders.

Hemon is een immigrant, iemand die het geluk en de pech had dat hij toen de oorlog in Joegoslavië begon in Chicago was – en niet terug kon. Zijn leven werd in twee stukken gebroken: de jeugd en vroege volwassenheid in Europa, versus de volwassenheid in Amerika. Wat te doen? Hemon begon te schrijven en bouwde een leven op in zijn nieuwe land. Zijn problemen zijn die van elke inwijkeling, zijn leven is net als dat van iedereen die zijn vaderland heeft moeten verlaten een niet meer te lijmen hoeveelheid verhalen, herinneringen, fragmenten.

Zijn boek beweegt zich tussen twee polen: hij vertelt eerst hoe hij van zijn oude vaderland in zijn nieuwe vaderland terecht komt, om te eindigen met het hartverscheurende verhaal van de dood van zijn jongste dochter, een meisje dat in het nieuwe vaderland van Hemon is geboren en daar ook sterft – bijna als een onbeschreven blad. Hij, de overlevende, in een dubbele betekenis, geeft binnen deze boog van verhalen rekenschap af van zijn keuze om door te leven en door te schrijven, twee zaken die heel erg met elkaar samenhangen.

Op bladzijde 25 van het boek staat een citaat overigens, waar met de verkiezingen in het vooruitzicht een mooi affiche van mag worden gemaakt:

Er bestaat een neoconservatieve benadering van alteriteit: de anderen zijn aardig te tolereren zolang ze niet proberen zich illegaal bij ons aan te sluiten. Ook als ze zich al hier bevinden en een legale status hebben, zullen ze zich moeten aanpassen aan onze manier van leven, de succesvolle normen die al lang geleden zijn vastgesteld. De afstand tot de anderen wordt afgemeten aan hun verhouding tot onze waarden, die voor ons evident zijn (maar voor hen niet). De anderen herinneren ons altijd aan wie we echt zijn – wij zijn niet zij en zullen dat nooit zijn, omdat wij op een natuurlijke en culturele manier richting de vrije markt en democratie neigen. Sommigen van hen willen ons zijn – wie wil dat nou niet? – en zullen ons zelf worden, maar als zij wijs genoeg zijn om te luisteren wat wij ze vertellen. En velen van hen zullen ons haten, gewoon zomaar.

Als ik heel eerlijk ben, weet ik niet of ik het met Hemon eens ben. Het ‘klopt’ wel, en tegelijkertijd zijn de laatste zinnen te omineus om gemakzuchtig en cultureel-correct weg te wuiven en op een neoconservatieve alteriteit te gooien. Dit maakt zijn boek overigens niet minder goed, integendeel. Het is prachtig en eeuwig-actueel – en zoals alle goede boeken geschikt om er lang over te spreken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s