Steht doch für niemand etwas Neues drin: Metallica, Lou Reed en Frank Wedekind

Gisteren luisterde ik naar Lulu van Metallica en Lou Reed. Fijne muziek, nou ja, een soort gebrom eerder, het gestamp uit de onderste regionen van de machinekamer, waar de stem van Lou Reed af en toe doorheen snerpt. De liedjes zijn door Lou Reed geschreven en geïnspireerd op twee toneelstukken van Frank Wedekind, Die Büchse der Pandora en Erdgeist: broeierige theaterteksten over een meisje Lulu. Ze zijn hier te lezen, op de website van Project Gutenberg.

De twee toneelstukken waren eerst één, maar de teksten kwamen in het begin van de twintigste eeuw niet door de censuur; Wedekind knipte hem daarom op in twee delen, die hij later overigens weer samenvoegde. Het baatte hem bij leven niet. Pas na zijn dood in 1918 kreeg Lulu een lang leven; Alban Berg maakte een opera bij de tekst, er werden talloze films gemaakt (met Something wild als slotstuk en dieptepunt) en Lulu wordt nog steeds overal op het toneel gebracht.

Wat ooit controversieel was, is het dat nu niet meer, al zou je Lulu heel goed kunnen ‘vertalen’ naar deze tijd. Maar niet via de Lulu van Wedekind. Een hedendaagse Lulu vraagt om een hedendaagse Wedekind, en die Wedekind zou ook nu moeite hebben om zijn stuk gespeeld te krijgen. Hoe ‘actueel’ of ‘verontrustend’ de boodschap van Wedekind ook is (zelfs in de muziek van Metallica en Reed klinkt dat door), hij hoort nu bij de Grote Cultuur, en die is altijd, in alles, (ook) bevestigend.

Die Büchse der Pandora begint zo:

Der normale Leser
schwankt herein

Ich möchte gern ein Buch bei Ihnen kaufen.
Was drin steht, ist mir gänzlich einerlei.
Der Mensch lebt, heißt es, nicht allein vom Saufen.
Auch wünsch’ ich dringend, daß es billig sei.
Die älteste Tochter will ich zum Gedenken
Der ersten Kommunion damit beschenken.

Der rührige Verleger
Da kann ich Ihnen warm ein Buch empfehlen,
Bei dem das Herz des Menschen höher schlägt.
Heut lesen es schon fünf Millionen Seelen,
Und morgen wird’s von neuem aufgelegt.
Für jeden bleibt’s ein dauernder Gewinn,
Steht doch für niemand etwas Neues drin.

Veel is er dus niet veranderd. De boeken die iedereen leest, bevatten weinig nieuws. Maar het hart van de lezer slaat tijdens het lezen wel wat harder, want hij voelt zich opgenomen in iets groters. ___

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s