Dit is geen recensie (over de nieuwe bundel van T. van Deel)

herfsttijloosOoit paste ik een zomer lang op de katten van een goede vriendin van T. van Deel. Zij woonde in Amsterdam-Zuid. Bij dezelfde vriendin logeerde ik later enige weken, toen ik een baan bij boekhandel Het Martyrium had gekregen en nog in Nijmegen woonde. Op een dag vroeg de vrouw me of ik met haar, T. van Deel en zijn toenmalige partner, dichter en journalist Marjoleine de Vos, naar het naaktstrand wilde gaan. Ik bedankte beleefd, want ik durfde niet.

Daarom zal ik nooit weten hoe (woordspeling in aantocht!) het deel van T. van Deel er in het echt uitziet, en of het even lang is als zijn (korte) gedichten, of niet. Net zoals ik nooit zal weten of de vrouw wier katten ik bemoederde en Marjoleine de Vos samen een leuk stel vormden, zonder kleding, iets waar ik nog wel eens over heb gefantaseerd – want in mijn fantasie durf ik wel.

Bij Querido verscheen deze week de nieuwe dichtbundel van T. van Deel: Herfsttijloos. Na een – weldadig – zwijgen van negen jaar komt de voormalige criticus van Trouw met een boek waarin tweeënveertig niet erg lange verzen zijn samengebracht. Ik weet niet wat ik van de gedichten vind. Ze zijn niet ‘slecht’, daarvoor zijn ze te vakmatig in elkaar gezet. Ze zijn ook niet idioot goed, daarvoor zijn ze voorzien van te veel cliché’s (‘Ik zag van een vlinder de schaduw die over mijn vloerkleed bewoog’). Ze zijn er gewoon.

Ik herinner me dat Van Deel ooit een bundel publiceerde met de titel Achter de waterval, en ik vond die bundel niks. Marc Kregting bewonderde de bundel, geloof ik, en we konden daar soms uren over kibbelen. Misschien is dit een geconstrueerde herinnering, maar ik denk dat ik in de buurt zit van de ‘waarheid’. Deze bundel zou erg geschikt zijn voor dat soort discussies, tussen twee studenten (m/v) die in de literatuur willen en daarom zoeken naar een slijpsteen voor hun onbuigzame meningsverschillen. Ik weet niet of er nog van dat soort studenten bestaan.

T. van Deel was vroeger decennia de vaste recensent van dagblad Trouw en daarom vertegenwoordigde hij enige macht. Of, chiquer gezegd, symbolisch kapitaal. Tegenwoordig is hij nergens meer recensent, behalve bij NBD/Biblion, de informatiedienst voor aankopers bij openbare bibliotheken. Omdat hij soms wil laten merken dat hij nog steeds een mening heeft, gaat hij met enige regelmaat ballistic op collega-dichters. Dat is niet erg, al is de plek waarop hij dat doet – een informatief bedoelde mini-recensie van een informatiedienst, op basis waarvan bibliothecarissen hun aankoop bepalen – nogal slecht-gekozen.

Het is alsof hij een wolf speelt in de wei van een kinderboerderij. Zijn recensies zijn te groots opgezet voor NBD/Biblion. Zijn geluid oefent geen gezag uit. Herfstijloos is eigenlijk precies het tegenovergestelde: een bundel die heel groot is (15,9 x 23,9 cm), met op de bladzijden af en toe een kwatrijn of net iets langer gedicht. Veel wit en weinig woorden. Dat kán mooi zijn, heus, ik geef geen oordeel. Ik constateer en haal herinneringen op.

Op de website van de uitgeverij lees ik: ‘Ooit is T. van Deel ‘‘de dichter van de bewegende stilstand of de stilstaande beweging’’ genoemd, en die karakteristiek is nog steeds van toepassing.’ Volgens mij is die treffende karakteristiek van Jeroen Brouwers. Ik zou dat moeten opzoeken, maar ik heb geen zin. Bovendien is het boek waarin ik het kan opzoeken onderdeel van The Lost Library, een voorlopig onbereikbaar en verloren continent. Vroeger was ik gek op deze paradoxen. Tegenwoordig lees ik ze en denk ik: ‘Ja, ach.’ Als ik dronken ben, heb ik ook wel eens het gevoel alsof alles beweegt, terwijl ik toch zeker weet dat ik stilsta.

[Hier een paar gedichten uit de bundel citeren en er verstandige dingen over zeggen.]

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s