Dat er iets was in plaats van niets

14976288_10211297817267606_26394033_o‘Volkeren hebben dit met elkaar gemeen dat ze in de loop van hun geschiedenis allemaal hongersnoden hebben gekend. Zoiets schept een band. Je hebt elkaar iets te vertellen.’ Deze zin van Amélie Nothomb, vertaald door Marijke Arijs, maakte me aan het lachen. Wat een onzin, dacht ik even; en even later dacht ik, ja, dat zou best wel eens kunnen kloppen. Het Beleg van Leiden, de Hongerwinter, het zijn maar twee verhalen van de vele die ik ken die min of meer zijn gecentreerd rond honger, of gebrek. Misschien is Nothomb in het boek waaruit ik citeer, De Hongerheldin, iets op het spoor.

Nothomb beschrijft zichzelf in de roman als iemand die wordt bepaald door honger, ‘Onder honger versta ik dat immense gemis van je hele wezen, dat nijpende gebrek, dat verlangen dat niet zozeer uitgaat naar een utopische bevrediging maar hooguit naar de werkelijkheid: ik zou dolgraag willen dat er iets was in plaats van niets.’ Dat de uitwerking van dit mooie streven jammer genoeg niet zo interessant is, of nou ja, dat ik het boek niet heel erg geboeid las, ligt deels aan mij en deels aan Nothomb. Ik vind het niet terecht om de schrijver de schuld te geven van mijn irritatie tijdens het lezen van haar proza.

Haar schriftuur (Franse literatuur nodigt uit tot het gebruik van dit soort woorden) is een ratjetoe van beelden, begonnen overpeinzingen die ergens middenin worden afgebroken, hernemingen van stellingen en nieuwe, met aplomb geponeerde stellingen, exaltaties en droge humor. Daar is eigenlijk niks mis mee. Nothomb schrijft als een soort Tinkebell met talent. Een aardse mystica met een lichte neiging tot hysterie, dat is ze. Iemand met een te veel aan verhalen, die allemaal binnen de grenzen van een boek worden gepropt. Amélie is een bijzonder kind, en dat is ze.

In de kinderboerderij in Park Transwijk (op zondag doet een mens soms vreemde dingen) had iemand last van humor gehad. In een kast met glazen deuren was een deel van een keuken nagebouwd. Op het aanrecht twee kopjes en wat bordjes en een schaal. Maar ook: drie muizen, waarvan er een lekker aan voer zat te knabbelen. Ach gossie, kijk nou. Net echt. Toen ik muizen in huis had, waren ze alleen effen grijs en heb ik ze vergiftigd. Ik snapte meteen dat het niet de bedoeling was om déze muizen, lieve beestjes, te vergiftigen of anderszins naar het leven te staan. Zoiets doe je niet. Bovendien waren er kinderen in de zaal en kinderen zijn extra gevoelig voor dit soort zaken.

Park Transwijk in schemerlicht is bijna mooi. Niet helemaal gelukkig, er hangt nog steeds een beetje de sfeer die doet denken aan Rome na de val van het Rijk, maar de gekleurde herfstbladeren, in combinatie met het overal aanwezige gras en de harde lijnen van de bebouwing op Kanaleneiland – een wijk die over dertig jaar hip en modern is, het is onvermijdelijk en zal toch als een totale verrassing komen, plotseling gaat een woning die nu niet te slijten is voor 250000 euro van de hand,  makelaars spreken van een wijk met mogelijkheden en kunstenaars zeggen dat ze het centrum of een van de andere gewilde wijken eigenlijk al heel erg lang beu waren.

Een boek is een kast met doorzichtige deuren, van glas bijvoorbeeld, waarin drie nietsvermoedende muizen lekker aan het voorgezette voer knagen. Of een wijk waarin plotseling andere mensen komen wonen, waardoor alles wat eerst vanzelf sprak verandert. Een boek is de eeuwige honger naar iets, iets dat er van het ene moment op het andere is, in plaats van het vorige iets, dat niets wordt en verdwijnt. Ik heb niet het idee dat ik hier nog uit ga komen, uit deze redenering, en daarin lijkt hij op een redenering van Nothomb.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s