Belangrijke gedachten, gedichten – over Nooteboom en (alweer) Dylan

voorkant-monniksoog-195x300Op Tzum citeert Remco Ekkers uit de nieuwe bundel van Cees Nooteboom: ‘Probeer het, alleen nog maar woorden, geen gevoel, / de macht waarmee ze zichzelf zijn, jij niet meer bestaat / en alleen nog maar luistert, taal weerspiegeld in taal. / Voel hoe je langzaam verdwijnt, buitengesloten,’ nou en zo voort en zo verder. Het hele gruwelkabinet vol nadrukkelijk poëtisch gezweef, en dat in maar vier regels. Toch knap van Cees, om alle poëzie binnen de kortste keren uit de taal te meppen en er een soort catechismustekst voor in de plaats te zetten.

Als je het dan wilt proberen, Nooteboom, dan moet je dat dóén, schreeuwde ik bijna tegen mijn beeldscherm. Dan moet je er niet over gaan emmeren. Bob Dylan schrijft echt mooiere regels dan Nooteboom, vind ik. Minder nadrukkelijk. Lyrischer.

Ik wilde het niet per se hebben over de poëzie van Nooteboom (een interessant onderwerp, op zich, want wat is die ongelijk van kwaliteit), maar in de eerste plaats over iets anders wat Remco Ekkers schrijft. De slotzinnen van zijn recensie namelijk: ‘De lezer zwerft met Nooteboom mee en hij weet: dit zijn belangrijke gedachten, gedichten. Van alle tijden.’  Hermetische mededelingen, maar ik doe een poging.

De geciteerde onzin zou dus onderdeel zijn van een bundel vol ‘belangrijke gedachten, gedichten.’ Betekent dat dat belangrijke gedichten vol met belangrijke gedachten staan, of zijn gedichten bouwwerken van taal, opgetrokken uit belangrijke gedachten? Het is een van twee. Of is het toevallige allebei het geval? Zijn gedichten, vervolgens, van alle tijden? Of zijn belangrijke gedichten van alle tijden? Of zijn gedichten pas van alle tijden, als ze belangrijke gedachten bevatten? Hoe zit dat toch?

Vanochtend was het mistig op de kade. Alle bomen hadden een waasje, en de woonboten zagen eruit als op een ansichtkaart. In sommige huizen was licht aan. Het was niet echt koud, maar ik voelde me plotseling alsof het koud was en ik rilde. Richting het station leek de mist op te trekken, maar het waren de lampen in en rond de Rabobank en de Jaarbeursgebouwen die gewoonweg sterker waren dan het licht.

Plotseling begreep ik het. De werkelijkheid kan worden beïnvloed door iets van buitenaf (dat dan een nieuwe, veranderde werkelijkheid veroorzaakt). Zo doet Nooteboom dat dus. Een gevoel, een vage filosofie, een mespunt cultuurgeschiedenis, en dan maar lekker schrijven. De bundel van Nooteboom heet Monniksoog en verscheen bij Karaat. De uitgever meldt dat we het boek dienen ‘te lezen als een bundeling van 33 losse gedichten, maar ook als één enkel gedicht over een dichtersleven, over een oereiland, en over de – bijna oosterse – verstilling die je kunt aantreffen op duin, strand en schelpenpad.’ En de lezer buigt het hoofd, voor zo veel oude kennis.

Ik bedacht dichtregels à la Nooteboom om het gevoel dat me vanochtend overviel onder woorden te brengen. ‘En plotseling is daar het licht / uit de gebouwen aan het water / dat alles anders maakt. Kijk maar goed / naar dat alles-veranderende licht.’ Je kunt ongeveer 100 van dit soort gedichten per dag maken, als je een beetje doorschrijft. Je kunt ook, net als Bob Dylan, zeggen: ‘Well, the fog’s so thick you can’t spy the land’, om daarna te beschrijven wat er allemaal gebeurt, op een dag waarop de zomer al lijkt te zijn afgelopen, maar ‘I know a place where there’s still somethin’ going on.’ De oude jood wint het van de boeddhist geworden katholiek.

Voor de echte Flagellanten onder ons: hier zijn drie gedichten te lezen.

Advertenties

3 gedachtes over “Belangrijke gedachten, gedichten – over Nooteboom en (alweer) Dylan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s