Joris van Groningen is jarig

jorisOmdat Joris van Groningen vandaag jarig zou zijn geweest, las ik het mooie in memoriam van Maarten Hell nog eens. Eén zin trof me, omdat ik vergeten was dat wat Hell hier beweert ook inderdaad zo wás: ‘Je kon hem tot grote woede drijven door iets aardigs over Bob Dylan te zeggen en – omgekeerd – iets onaardigs over Harry Mulisch.’ Gelukkig heeft hij de toekenning van de Nobelprijs aan Dylan niet meer hoeven meemaken, zou je bijna denken (en heeft hij mijn volgens hem ongetwijfeld laffe, onterechte verdediging van ’s mans oeuvre nooit onder ogen gekregen).

Ik dacht ook, toen ik het las: ‘Ja Joris, Bob Dylan is inderdaad heel slecht, maar gelukkig zijn ZZ Top, Madonna en KC and the Sunshineband, hij had als het om muziek ging soms merkwaardige voorkeuren, helemaal de bom. Ik zette me in gedachten al schrap om een woordenwisseling met hem te beginnen. En om, uiteindelijk zwichtend, naar bijvoorbeeld de nieuwste plaat van Madonna te moeten luisteren, door de telefoon heen: ‘Luister nou maar eens goed, dit is echt helemaal te gek.’ Nou ja, het kwam er niet van, die woordenwisseling houden we te goed.

Als iemand al zo lang dood is als Joris nu, al meer dan drie jaar, is het soms moeilijk om die persoon altijd bij je te houden. Dat klinkt dramatischer dan het is, want hij leeft in mijn gedachten voort, al komt er nooit meer een anekdote bij – en dat is nou net wat de gedachtenis zo moeizaam maakt, je moet het voor de rest van je leven doen met wat je samen meemaakte, met de gesprekken, de ruzies en de correspondenties die er zijn. Een mening over nieuwe schrijvers, nieuwe muzikanten, nieuwe films, mensen die hij in de afgelopen jaren had kunnen leren kennen: die is er gewoonweg niet. Je kunt je wel voorstellen hoe die zou zijn (‘Die Jesse Klaver, dat is toch een beetje het type omhooggevallen bedrijfskundestudent’), maar zekerheid krijg je er nooit meer over.

Soms denk ik aan zijn stem. Of aan hoe hij altijd met een dichte neus rondliep, snotterend en wel. Of aan de manier waarop hij, na het opsteken van weer een sigaret, in hoesten kon uitbarsten. ‘Misschien is het beter als ik nog een glaasje wijn neem,’ zei hij dan, als hij er een beetje van bekomen was. ‘Om het een beetje weg te spoelen.’ ‘Daar is nog nooit iemand direct aan doodgegaan, aan een beetje wijn,’ zei ik dan. Waarna Joris de fles naar zich toetrok en inschonk. Hij had iets, en ik kan nu, na al die tijd dat hij dood is, nog steeds niet precies zeggen wát. Hij was er gewoon, ook als we ruzie hadden – en we hadden vaak ruzie, sterker, onze ruzies waren ons ein feste Burch, het was een van de sterkste pijlers onder onze vriendschap. We waren het structureel over sommige dingen oneens. ‘Maar ik heb wel gelijk,’ zei Joris dan. En heel soms was dat zo. Ik blader door het dagboek dat ik na zijn dood bijhield, en lees:

Sinds Joris dood is, zie ik hem de hele dag voor me. Rechts in mijn blikveld. Hij kijkt me niet aan, hij kijkt weg, hij kijkt van mij uit gezien naar links. Hij heeft zijn winterjas aan, die houtje-touwtjejas, en hij draagt zijn Indonesische Soekarno-muts. Ik ruik de lucht van sigaretten, die altijd om hem heen hing. Zijn lichaam, tanig, is bevroren in een gekromde houding, ongeveer zoals hij stond als hij rookte. Af en toe haalt hij zijn altijd verstopte neus op.

Joris en ik hadden als vrienden het eeuwige leven. Dat we elkaar de laatste jaren minder zagen, bijvoorbeeld omdat hij van kwaadheid soms uit elkaar klapte en omdat ik dat niet meer kon hebben, deed daar niets aan af. Ooit zou alles weer goed zijn. We zouden ook allebei heel oud worden en dan in een bejaardentehuis zitten, maar wel elke dag naar het café gaan om daar de wereld en de mensen de maat te nemen. De wereld en de mensen hadden daar recht op. Wij hadden daar, denk ik nu, ook recht op.

Op de foto bij dit stuk staat hij voor de ‘schelpenwinkel’ in Oostende. Die is, zag ik deze zomer, ook verdwenen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s