Lezen (95): Patrick Melrose, iets of iemand worden

patrickmelroseEdward St Aubyn heeft met Patrick Melrose een ‘autobiografische’ hoofdpersoon op de wereld gezet, iemand die lijkt op hemzelf en die in de vijf romans die aan hem zijn gewijd een eigen leven krijgt, een leven vastgeklonken aan én los van auteur én van lezer. Dat Patrick tussen zijn vijfde en zijn achtste door zijn vader wordt misbruikt, bepaalt alles, het hele verhaal komt er als het ware uit tevoorschijn, ook al doet St Aubyn nog zo zijn best om van de reeks over zijn hoofdpersoon (en zijn familie) een grotere, meer omvattende familiegeschiedenis te maken. De romans zijn een afleiding van de kernproblematiek die St Aubyn heeft willen bezweren.

Patricks vader, een ,‘geniale’ man uit een financieel een beetje aan lager wal geraakte familie, is een bruut die alles wat hem frustreert op zijn zoon afreageert. Hij kan ‘alles’, maar doet uiteindelijk niets. Als hij Patrick voor het eerst heeft misbruikt, komt hij met de gebruikelijke dreigementen – en Patrick houdt hun ‘geheim’ inderdaad voor zich. Pas later in zijn leven zal hij tegen een goede vriend vertellen wat hem tussen zijn vijfde en zijn achtste (dan keert hij zich tegen zijn vader en houdt het misbruik op) is overkomen. Patricks moeder is de nazaat van een rijke Amerikaanse familie, die ervoor zorgt dat Patrick opgroeit in een bijna surrealistisch aandoende welvaart. De (Britse én Amerikaanse) families die worden beschreven, en de manier waarop die met hun geld en hun tijd omgaan, zonder daarbij blijk te geven van veel innerlijke beschaving (als ik me even ironisch mag uitdrukken), zijn bijna onecht, al bestaan ze nog steeds.

Misbruik is bijna het sleutelwoord in de reeks. Patrick wordt verwekt als zijn vader zijn moeder verkracht, omdat ze niet meer met haar man wil slapen. Hij wordt door zijn vader misbruikt in een bijna toverachtige omgeving, het familiehuis in Zuid-Frankrijk. Later in zijn leven bezoekt hij dat huis met zijn vrouw en twee zonen; nog weer later geeft zijn moeder het weg aan een of andere stichting voor zweefkezen, met wie ze zich verbonden voelt – en die ze het huis blijkbaar meer gunt dan haar eigen kind, een kind dat ze onbewust is blijven zien als de vrucht van een lichamelijke aanval. Patrick reageert op dit alles door in zijn jeugd excessief veel drugs te gebruiken en in zijn latere leven laat hij zijn huwelijk (na de geboorte van de twee zonen) verzanden in onverschilligheid, drankmisbruik en ontrouw. Hij is weerloos tegen huwelijksgeluk. Hij ziet er de onechtheid van.

Patrick Melrose is een personage waar je je niet per se aan hoeft te hechten, want hij doet dat ook niet aan de lezer. Melrose heeft het van zichzelf al moeilijk genoeg en wat we van hem te zien krijgen speelt zich voornamelijk in zijn hoofd af. Hij uit zich niet, hij is bezig iets, of iemand te worden. Melrose is een zuivere neuroticus, die eerder in verhalen, anekdotes, zinnen, citaten en ingebeelde situaties leeft, dan in het ‘echte leven’. Net dat maakt hem overigens, al is het moeilijk om het zo te zeggen, sympathiek. De niet-aflatende stroom associaties, beelden en zinnen die in hem opborrelt, is bedoeld om voortdurend niet te hoeven denken aan wat er in zijn jeugd is gebeurd. Of hij met die jeugd ‘vrede’ krijgt, na het vijfde boek, dat ik nog niet heb gelezen, weet ik niet: na lezing van de eerste vier romans kan ik alleen maar zeggen dat hij het nog niet heeft, al denkt hij van wel.

Advertenties

Een gedachte over “Lezen (95): Patrick Melrose, iets of iemand worden

  1. Pingback: Lezen (95, slot): Edward St Aubyn en Patrick Melrose – Weblog van Chrétien Breukers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s