Tekst die in je hoofd blijft drijven. (On)geziene beelden.

Het voordeel van internet is, en blijft, dat je alles kunt lezen. Het nadeel van internet is, en blijft, dat je alles gaat lezen wat je tegenkomt – en je daarna niet meer precies herinnert waar je het hebt gezien, omdat je de link niet hebt opgeslagen. Daarom zit ik nu al maanden in mijn hoofd met een gedicht dat ik niet kan thuisbrengen: ‘Sensoren en antennes / wil ik op jou richten / om uit te vinden / in welke verhouding / jij staat tot mij.’

Ook weet ik zeker dat ik ooit een heel mooi interview met Simenon in het Deens heb gelezen (in het Deens én het Engels, tweetalig dus), maar ja. Weg. Verdwenen. Voorgoed en onbereikbaar opgeborgen in een archief waarvan ik de sleutel ben kwijtgeraakt of waarvan de deur is dichtgemetseld, waarna de dichtgemetselde muur van een ondoordringbare laag is voorzien. Ik moet het voorgoed doen met de herinnering en die herinnering vervaagt, alsof iemand er tergend langzaam een zeem overheen haalt.

Zoals er tekst is die je ooit hebt gezien, maar niet meer kunt vinden, is er ook tekst die je ooit hoopt te mogen lezen of zelf schrijven, ongeveer zoals in het ‘Het kind en ik’ van Martinus Nijhoff. Helaas zal deze tekst ook ‘verdwijnen’ voordat je er bij kunt. ‘En telkens als ik even / knikte dat ik het wist, / liet hij het water beven / en het werd uitgewist.’ Iedereen beweegt zich altijd tussen een tekst die niet meer terug te halen is en een tekst die zich nog niet formuleren laat.

Voor beelden geldt vaak ongeveer hetzelfde. Je hebt herinneringen, geconstrueerde herinneringen – en dan heb je nog beelden uit je jeugd, films die je vaker hebt gezien, foto’s van gebeurtenissen die je je nauwelijks herinnert. Tegelijkertijd kunnen je hersens films maken van wat nog niet is gebeurd en misschien nooit zal gebeuren, of juist wel. Welk beeld ‘echt’ is, is op den duur niet meer te achterhalen. Je kunt alleen proberen om zo dicht mogelijk bij een beeld te komen, terwijl je ondertussen zeker weet dat het je telkens weer ontglipt en zal ontglippen.

Nooit-geziene beelden kunnen vertedering opwekken. Ach ja, denk je, zó was het; ik weet het nog goed, of: ik had het allemaal goed kunnen weten, als ik had opgelet. Beelden van voor je geboorte zijn dubbel-vertederend. Zó leefden mensen dus, vroeger, toen ik er niet was. Ik zou er ooit wel zijn, maar toen, toen je die man zag vallen en die vrouw daar om moest lachen, nee, toen was ik er nog niet. Wat hadden mensen toen mooie kleren aan!

Ergens op Facebook zag ik vandaag, oh wacht, ik weet het alweer, op de Facebookpagina van EYE zag ik vandaag een link naar een documentairefilm die ooit over Zuid-Limburg werd gemaakt. Alles aan deze film is geschikt om vertedering op te wekken. Maastricht, heel lang geleden. Authentieke boeren, die arm waren en nederig en zo gelovig dat zelfs God er soms van verschoot. Valkenburg! Vaals! Helaas. Gek genoeg hadden de beelden precies het omgekeerde effect op me. Ik werd er droevig van. Niet omdat de beelden me aangrepen, bijvoorbeeld om het besef dat alle mensen die ik bekeek nu dood zijn, maar omdat ze me juist in het geheel niet aangrepen. Ze weigerden me iets te doen.

Ik stond er niet alleen buiten, wat op zichzelf nog logisch is, ik stond erbuiten en zou er altijd buiten blijven staan. De beelden vertelden me niets over wat ik zag. Mijn verbeelding stond te kijken naar een wereld achter ondoordringbaar, tijdelijk doorzichtig glas. Ik kon mijn hand tegen de wand leggen. Heel hard roepen. Voorlopig zijn die beelden weliswaar aanwezig, want gedigitaliseerd en ‘voorgoed’ opgeslagen, maar ze blijven letterlijk stom, voor mij, bijna autistisch, alsof alles en iedereen in de film in zichzelf staat te mompelen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s