Dichters van het nieuwe millennium (3 en slot): Het blonde beest

Dit is het vervolg op  ‘Dichters van het nieuwe millennium (1)’ en ‘Dichters van het nieuwe millennium (2)’

9789460042669_Dichters-van-het-nieuwe-millennium1-1024x918Vroeger, in de jaren tachtig, noemde je iemand met wie je het niet eens was ‘fascist’. Viel hij of zij nog een beetje mee, dan werd het ‘fascistoïde’, als in: ‘de fascistoïde denkende die-en-die’. Daarmee was elke discussie beslecht, want het oordeel van zo iemand kon onmiddellijk met de vuilnisman mee, die deed niet meer mee. Roelof ten Napel kan dat ook, maar hij is jong dus hij doet niet meer aan het fascisme. Roelof las mijn eerdere beschouwingen over DvhNM en vergelijkt mij met Geert Wilders. In een erg lange beschouwing komt Ten Napel woorden tekort om mij te gispen, en te laken.

Als een volleerd debater schuift hij mij allerlei lelijks in de schoenen, schoenen die hij op die manier vrij probeert te maken voor het Licht van zijn Rede. Ik vind het wel aardig. Hij is ook nog jong. En het stuk voorafgaand aan dat, waarin hij mij de op maat gemaakte mantel uitveegt, gaat over Maarten van der Graaff, dus dan weten we meteen uit welke hoek de wind waait. ‘Breukers komt een beetje op me over als de Geert Wilders van de poëziekritiek. Hij wil geenszins horen bij de intelligentsia, sterker nog, hij ontmaskert haar (‘‘Zo is het maar net, al is dat natuurlijk een vorm van luiheid die zich verschuilt achter theoretische handigheidjes.’’). Tegelijkertijd is het van belang dat we te horen krijgen dat hij zelf, daarentegen, boven al dat academische geneuzel staat (…)’

Dat klopt, lieve Roelof-mijn. En, zou ik er aan willen toevoegen, stonden alle auteurs in DvhNM maar boven dat academische geneuzel. Maar helaas. Het is weer een en al geneuzel wat de klok slaat, in van die zinnen die als een Fabian Stolk op je afkomen. ‘Op niet mis te verstane wijze betrad Annemarie Estor het officiële literaire veld. Haar eerste bundel, Vuurdoorn me (2010, hierna VM), werd bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut van dat jaar. Haar tweede dichtwerk, De oksels van de bok (2012, OB), kreeg eveneens de Herman de Coninckprijs, maar dan die voor de beste bundel van het betreffende jaar. De Herman de Coninckprijs is, zoals de naam al aangeeft, een Vlaamse poëzieprijs die sedert het begin (2007) bijna uitsluitend aan Vlaamse dichters wordt toegekend.’ Dat zijn allemaal zinnen van Fabian Stolk dus.

Als ik zoiets ‘ontmasker’, ben ik nog geen Geert Wilders, al argumenteert die wel een stuk helderder dan de meeste auteurs uit dit boek, en als Ten Napel. Als ik zeg dat het boek een soort netwerkgeschrift is, waarin een paar aanstormende academici die op de universiteit willen blijven werken hun vrienden en vriendinnen, en de hoogleraar aan wie ze moeten rapporteren (Jos Joosten), vragen om over een willekeurig gekozen groep dichters van dit millennium (‘Ja, leuk, we maken een boek over heel erg Nieuwe Dichters, en dan kijken we of daar een band tussen bestaat!’) een duffe tekst te schrijven, wie zijn schuld is het dan dat die teksten niet om door te komen zijn? De mijne?

Genoeg! Anders dan de samenstellers van DvhNM hou ik veel van poëzie en vind ik boeken over dichters interessant – en in dit geval extra interessant, omdat ik, zoals in deel 1 al gezegd, min of meer aanwezig was bij veel dingen die in de vijftien jaar die zijn beschreven gebeurden. Het is sowieso nooit goed om iets te lezen over dingen waar je verstand van hebt: je ziet te veel fouten én je ziet de manier waarop sommige mensen zich in bochten moeten wringen om hun wetenschappelijk bedoelde methode rond te krijgen. Ik kan dat aan de hand van twee voorbeelden (en dan hou ik er over op) aantonen. Nummer 1. Dirk de Geest over Delphine Lecompte, die had gedebuteerd met Nederlandstalig werk in De Brakke Hond:

Hier werd haar werk opgemerkt door Chrétien Breukers van uitgeverij De Contrabas, die haar eerste twee bundels publiceerde: De dieren in mij (2009) en Verzonnen prooi (2010). Beide bundels kenden enkele herdrukken. Haar debuut werd bekroond met de C. Buddingh’-prijs, al wezen enkele recensenten erop dat de concurrentie dat jaar niet zoveel voorstelde. De bundel kreeg het jaar daarop ook de Prijs voor Letterkunde van de provincie West-Vlaanderen. Sindsdien is de dichter in een hoog tempo blijven publiceren bij uitgeverij De Bezige Bij Antwerpen.

Dirk de Geest, een goed mens overigens, doet hier alsof het een soort succesverhaal is, dat zich ontrolde zonder strubbelingen. Dat is helaas niet waar. In het eerste jaar na de publicatie van De dieren in mij waren er ongeveer dertig exemplaren van het boek verkocht (aan Lecomptes moeder, meen ik me te herinneren) en pas na de toekenning van die prijs begon het, eerst voorzichtig, en toen wat harder, want inmiddels was Delphine een paar keer geïnterviewd voor grote bladen, te lopen. De aandacht in de pers deed het ’m, niet de aandacht uit het (inderdaad zure, want elk jaar wijzend op het gebrek aan concurrentie) veld. De bekroning hielp, maar de flamboyante persoonlijkheid van Delphine deed het grootste deel van het werk.

Voorbeeld 2. Een opmerking van Jos Joosten. Hij heeft het over de Utrechtse politieke dichter Maarten van der Graaff:

Van der Graaffs poëzie is door haar betrokkenheid op de sociale werkelijkheid nogal eens als ‘politiek’ gekenschetst. Chrétien Breukers, bijvoorbeeld, muntte al eerder de groepsnaam ‘Nieuwe Politieken’, tot wie hij dichters rekende als Joost Baars, Frank Keizer, Samuel Vriezen, Arnoud van Adrichem en Xavier Roelens. Ook de vroeggestorven Jeroen Mettes hoort tot dit rijtje (Breukers 2012). In zijn bespreking van Vluchtautogedichten schaart hij Van der Graaff er ook onder (Breukers 2013). Waar Breukers zelf deze term louter pejoratief bedoelde (‘dat groepje dichters en wannabe-dichters dat “de politiek” of “het politieke” gebruikt als schild waarachter het eigen, ontoereikende talent verborgen kan gaan’), verdient het de overweging om dat ‘nieuw politieke’ als geuzennaam te gebruiken of tenminste serieuzer te nemen. Daartoe moeten we wel aan het meer traditionele begrip engagement een nieuwe invulling geven. Leidraad hierbij kunnen de ideeën zijn van de Belgische literatuurwetenschapper Benoît Denis (…)’

Ja Jos, inderdaad. Maar het is natuurlijk niet heel beleefd om een concept van iemand te lenen, of zeg maar te plunderen, om dat concept vervolgens met je eigen Benoît te vullen, hè? Dat doe je niet. Als je een beetje een literatuurwetenschapper bent, of neerlandicus, dan verzin je zelf een concept (‘Vorm of Vent’) en dan denkt iedereen: ‘Ja zeg, die Jos, die heeft dat mooi gezien.’ Als iemand een term die ik niet zozeer pejoratief, maar wel descriptief, bedoelde ineens terugzie als niet-pejoratief, zij het wel descriptief, dan wordt de Geert Wilders in mij wakker en dan denk ik: Doe es normaal man. Als is het wel lekker om mezelf terug te zien als Breukers 2012 én Breukers 2013, alsof ik een wijngoed ben.

SelaDvhNM is helaas niet geworden wat het nooit kon zijn, gelet op de medewerkerslijst. Dat is jammer, al is het niet voor het eerst. Ik hoop dat er binnenkort eens een boek verschijnt van academici die interessant en goed durven te schrijven over literatuur of poëzie. Dan haal ik de loftrompet zonder morren uit het foedraal. Maar morgen wordt het dertig graden. Dus voorlopig ga ik even in een koel hoekje zitten…

Advertenties

3 gedachtes over “Dichters van het nieuwe millennium (3 en slot): Het blonde beest

  1. Hè, Breukers, jammer, je begint een beetje oud te worden. Je leeft in het verleden, waar je nog bij was. Dat is ten minste alles waar je aandacht voor op lijkt te kunnen brengen: drie blogs en amper woorden over de interpretaties van het werk van de dichters. Had een extra kopje koffie gedronken en er voor ons doorheen gebuffeld, dan hadden we nog wat kunnen leren. Geroddel over onbeleefdheden kan veel mensen minder schelen dan het jou scheelt.

  2. Pingback: Dichters van het nieuwe millennium: evenementen en recensies | Kila van der Starre

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s