Lezen (90): Hans Vervoort

1met_stijgende_verbazing_frontHans Vervoort schrijft sympathiek proza. Dat zou een verwoestende opmerking zijn, als het niet de waarheid was – en niets dan de waarheid. Dit weekend las ik drie van zijn boeken (die gratis te downloaden via deze website, al zijn sommige Epubs beschadigd): Het tekortZonnige perioden en Met stijgende verbazing. Vervoort is een van die realisten die begin jaren zeventig op het toneel verschenenen en die redactielid van Propria Cures waren geweest, maar zijn proza is toch net iets beter dan dat van bentgenoten als Guus Luijters of Henk Spaan, twee auteurs die nog wel publiceren, iets wat voor Vervoort inmiddels voorbij is (zijn boeken verschijnen bij eigen beheer-platform Brave New Books).

Het proza van Vervoort heeft iets houterigs én iets elegants. Een voorbeeld. De openingszinnen van Het tekort:

Marina was een vrouw om oud mee te worden, maar ik was niet van plan oud te worden. Maakte ons dat ongeschikt voor elkaar? Terwijl ik de afslag Amsterdam nam, bleef de vraag in mijn hoofd hangen. Een veeg teken. Als kind, op de lagere school, merkte ik dat ik de uitkomst van een moeilijke som vaak al in mijn hoofd had terwijl ik er op papier nog aan rekende. Het fascineerde me dat een deel van mijn hersens vanzelf aan het werk sloeg zodra er een vraag in gestopt werd.

De eerste twee zinnen zijn goed, en daarna gaat Vervoort zwabberen en probeert hij een gedachte waar hij nu eenmaal in zit dan in hemelsnaam maar af te maken, met het funeste gevolg dat hij zijn eigen alinea om zeep helpt. Gek genoeg las ik toch door en daar werd ik voor beloond. Want hoewel Vervoort goed schrijft, met af en toe een fikse curve naar beneden, het stilistische moeras in, zijn zijn boeken vooral interessant omdat ze het tragische van een gewoon mensenleven zo neerzetten, dat je er even een vorm van empathie voor kunt opbrengen. Ze hebben het niet gemakkelijk, die arme hoofdpersonen van Hans Vervoort.

Hoofdpersonen die stuk voor stuk lijken op Hans Vervoort. Een Indische afkomst, een achtergrond in het zakenleven, een carrière als (niet zeer bekende) schrijver, allemaal hebben ze wel iets waarin we de auteur herkennen en waaraan we de sleutelbos van onze identificatie korte tijd willen ophangen. En ze hebben allemaal problemen met hun liefdesleven, iets wat de meeste lezers ook niet onbekend zal voorkomen. Toch leven ze door, net zoals wij, arme sukkelaars, door-leven. Zelfs Hans Vervoort, of nee, zelfs de literaire afsplitsingen van Hans Vervoort doen dat, en dat strekt ons tot troost. Helaas is Vervoort geen John Fante. Die worstelde met dezelfde dingen worstelde, maar hield zich minder in – en kan de lezer daarom veel harder raken.

Gek genoeg was ik er tot nu toe niet toe gekomen om de vroege boeken van Vervoort te lezen. In mijn leesjeugd wees ik hem af, omdat Jeroen Brouwers hem afwees, en later kwam het er niet van. Ik merk dat ik zijn boeken nu, nu ik in een korte Vervoort-flow zit, beter vind dan ik dacht. Toch heb ik al moeite om zijn hoofdpersonen uit elkaar te houden en weet ik na drie boeken al niet meer welke tragische gebeurtenis in welke korte roman plaatsvond. Je gaat er zo doorheen en er blijft niet veel hangen, behalve het nabeeld van een stijl die zowel goed is, als net-niet-goed. Maar het goede in zijn stijl is goed genoeg om even op te veren. Nog een keer uit Het tekort:

Mevrouw Van Bracht had ik een keer aan de telefoon gehad vanuit Tilburg en ze riep door het apparaat alsof ze de afstand zonder bedrading wilde overbruggen. Ze bleek klein en gezet, maar formidabel. Ze reikte me haar linkerhand, de rechterarm hing doelloos naast haar lichaam, een afgedankt onding.

Die mevrouw zie je voor je en onthoud je, terwijl het geheel iets mist. Misschien de echte tragiek (al bevat Met stijgende verbazing een hartverscheurend verhaal waarop het geheel is gefundeerd). Misschien is het de afstand, die alle hoofdpersonen bewaren: tot zichzelf, tot hun omgeving en tot hun verhaal. Een afstand die ze van de auteur lijken te hebben overgenomen. Misschien is het de humor en misschien is het iets anders. Maar wat? Hans Vervoorts proza laat mij achter met het gevoel dat het goed is, zonder helemaal goed te zijn. Soms is dat precies genoeg én, maar dat zei ik al, sympathiek.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s