Bemelen is heel de wereld

28jun_Pierre_Pittie_voor_spelershome_HansHeijnenFilmsOp 28 juni was de documentaire Bewakers van Bemelen van Hans Heijnen op NPO2. Mijn Limburgse hart sprong op tijdens het kijken. Een documentaire over een Limburgs dorp dat langzaam maar zeker van karakter verandert, iets waar de ouder wordende oorspronkelijke bewoners onder lijden. Het leek wel over mijn geboortedorp Leveroy te gaan en daarom ook over alle kleine gemeenschappen die dreigen te verdwijnen. Veel dorpen in Limburg (en de rest van Nederland) zijn ten onder aan het gaan en het sociale weefsel is overal beschadigd en niet meer in de oude staat te herstellen.

Dat universele brengt Heijnen in zijn film door het allemaal heel klein te houden: hij verzamelt een aantal ouderwetse dorpsfiguren, vlak voordat ze uitsterven. Pierre en Willie Pittie, twee vrijgezelle broers die nog in het huis wonen waarin hun moeder is overleden. De mam wordt nog herdacht in het naambordje bij de voordeur. Tiny, met wie Pierre een mooie, maar platonische band heeft. Servé, de man van Tiny, die vrachtwagenchauffeur is en regelmatig alleen met vakantie gaat naar Cuba, waar de meisjes nooit koppijn hebben, zoals hij zelf zegt.

En dan hebben we nog Paul, een Huillands sprekende ex-gek die met zijn totaal in- en uitgezakte vrouw Rita in een wat onderkomen huisje hokt. Rita wil alleen maar eten, Paul heeft nog af en toe last van de ochtend- en de middagduivel. Daarnaast brengt hij de krant en de post rond en is misdienaar annex acoliet. Hij heeft de liefde met zijn vrouw opgegeven en is verliefd op Tiny, met wie hij zich seksueel wenst te verenigen, maar Tiny vindt dat niks. Ze is immers invalide en ‘d’r is al ein tiet aaf’. Dus dan is er niks meer aan. Die Paul is de goedmoedige perverserik die in vuilnis snuffelt, daar slipjes vindt en voor de camera zegt dat hij, als er aan zijn driften is voldaan, met een glimlach de collecte doet tijdens de zondagse mis.

Hoe Heijnen het voor elkaar heeft gekregen is me een raadsel, maar hij heeft deze mensen in al hun zwakheid weten te portretteren zonder ze belachelijk te maken. Alles wat er gebeurt is behoorlijk over de grens en toch is het overal ‘precies zoals het gaat’. Heijnen heeft de grens tot waar de meeste mensen voor een camera willen gaan aardig weten op te rekken, met medewerking van zijn hoofdrolspelers. Hij moet wel heel erg ‘integer’ met ze zijn omgegaan. Tegen het einde van de film ben ik – ook door de keuze van beelden die Heijnen maakte – geheel ontroerd door Pierre en Tiny. Twee mensen die het ondanks alles redden. Pierre in het verenigingsleven en door dwangmatig goed te doen, Tiny dankzij de vriendschap met Pierre en in haar huwelijk met de van een muurtje gevallen en daarom wat apart geworden, maar gedulde Servé.

Heijnen maakte van het dorp de wereld, vol met mensen die, hoewel misschien op het eerste oog iets minder begaafd dan u en ik, op hun eigen manier bezig zijn met het vol krijgen van hun bestaan. Dat dat lukt, ook al verkruimelt de gemeenschap waartoe ze behoren waar ze bijstaan en wordt het dorp overgenomen door die vermaledijde Hollanders (en Maastrichtenaren, de ‘Sjengen’), is een prestatie van formaat. Ze staan op hun eigen Titanic, vlak voordat die definitief onder water gaat, en maken er een beetje valse maar wel fijne muziek bij.

Advertenties

Een gedachte over “Bemelen is heel de wereld

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s