Lezen (83): Frank Wedekind / Lucile Hadžihalilović

Wat een merkwaardige film, Innoncence  van Lucile Hadžihalilović. Ik zag hem gisteravond, samen met een interview waarin de regisseur uitlegt dat ze haar eerste avondvullende film heeft gebaseerd op de novelle Mine-Haha van Frank Wedekind. Dat is ook al zo’n merkwaardig geval.

In Innocence zien we hoe meisjes van een jaar of acht tot een jaar of veertien (schat ik) in een door hoge muren omsloten park worden ‘onderricht’. Waarvoor zij worden onderricht is niet duidelijk. We krijgen niet meer te zien dan wat elementair biologie-onderwijs en balletlessen, eindeloze balletlessen, met een juffrouw in een functioneel strak pakje. In het echte leven is deze Marion Cotillard, behalve actrice, ‘het gezicht’ van de handtassen van Dior.

De meisjes worden naar het park gebracht in een soort doodskist. Waar komen ze vandaan? Het wordt niet uitgelegd. En de meisjes refereren nooit aan een vorig leven, al heeft het meisje dat we in het begin van de film binnengebracht zien worden het een paar keer over een broertje. Na hun periode op school verdwijnen ze weer. Waarheen? Ook dat wordt niet onthuld, al zou je uit de slotscène kúnnen opmaken dat ze ‘het echte leven’ worden ingejaagd. Maar dat hoeft niet zo te zijn.

De meisjes bevinden zich dus, al weten we niet hoe, in een groot en omheind park. Daar krijgen ze biologieles en dansles, van twee juffen: Edith en Eva. Er zijn toezichthoudsters, wat oudere vrouwen, en er is een directrice die elk jaar een van de meisjes komt uitkiezen. Dat meisje mag dan ‘eerder’ mee naar buiten. In een theatergebouw, dat met de school verbonden is via een deur die in een staande klok is ingebouwd, moeten de meisjes soms dansvoorstellingen geven. Ze zijn dan verkleed als vlinders, als dezelfde vlinders die juffrouw Edith in haar vrije tijd opprikt. Het publiek is nauwelijks zichtbaar.

Het is een mooie kluwen, deze film. Allerlei ‘verwijzingen’ zetten mij op een spoor dat aan het eind toch doodliep. Wat was dit voor merkwaardige hortus conclusus? Wat deed die slang in een bepaalde scène, een slang die een van de meisjes bijna van het rechte pad in het park doet afwijken? Waarom steeds die vlinders, de echte en de als vlinders verklede meisjes? Waarom loopt juffrouw Edith mank? Waarom hangen er enorm grote lampen in het park? Waarom is iedereen zo sexy gekleed, ook al lijkt daar geen enkele aanleiding toe te zijn? Waarom zit de deur tussen school en theater in de staande klok (in de tijd)? Waarom berusten de meisjes in hun lot en waarom loopt het met de twee meisjes die voorzichtig revolteren zo slecht af.

Kortom: wat gebeurt er eigenlijk, in deze film?

Lucile Hadžihalilović heeft met Innocence iets gemaakt dat tot op de uiterste grens suggestief is. Worden de meisjes en de vrouwen die ze opvoert onderdrukt, of bereiden ze zich juist voor op het ‘echte’ leven? Is de erotiek waarin ze alles heeft gemarineerd wel erotiek, of wil ze aantonen dat die meisjes juist klein worden gehouden? Of levert juist dat klein houden die erotiek op? Het is verwarrend, dat wil zeggen: al kijkend voel je hoe de verwarring zich van je meester maakt. Op het eind zit je met net zoveel vragen als aan het begin.

De novelle van Wedekind is even raadselachtig (als is hij veel ironischer dan Hadžihalilović). Het is zogenaamd een gevonden manuscript van een oude, bijna stervende lerares uit die school, een manuscript dat Wedekind slechts de wereld in zendt. Hij, Wedekind, heeft er uiteraard niets mee te maken. Na enige inleidende woorden van de auteur zelf, neemt die lerares het woord:

Wenn ich mich dazu entschließe, in diesen Zeilen meine Lebensgeschichte niederzulegen, so geschieht es nicht, weil ich irgendwie den Beruf einer Schriftstellerin in mir fühle. Ich darf wohl sagen, daß mir nichts auf dieser Welt so verhaßt ist wie ein Blaustrumpf. Eine Frau, die ihren Lebensunterhalt durch die Liebe verdient, steht in meiner Achtung immer noch höher da als eine, die sich soweit erniedrigt, Feuilletons oder gar Bücher zu schreiben.

p.s. Vorig jaar verscheen de nieuwe film van Hadžihalilović. Daarin bevinden we ons op een eiland waar jonge moeders met alleen zoontjes wonen. Hij heet Evolution en is even raadselachtig als Innocence.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s