Schaamte om Zoetemelk (2)

Het kan altijd erger. Op een helaas niet meer functionerende link vond ik ooit een interview met iemand die langer dan vijf jaar volhield: ‘Jazeker. Ik ben een ongelooooflijke fan van de Tour de France sinds het WK van 1948 hier in Valkenburg. Gouden jaren met Theo Middelkamp en Gerrit Schulte. Ah, Schulte,… maar Briek Schotte won. Ik heb de Belgen nogal vervloekt die dag. Sinds 1948 heb ik van alle tours een plakboek met krantenknipsels bijgehouden. Ik moet even naar mijn archief. (…) Voilà, enkele voorbeelden. Alles netjes verknipt, aangeduid, uitgeteld, en dat van dag tot dag. En hier (…) een interview met mij over de Tour. (…) Neem maar mee, ik heb nog wat kopies. Hebt u trouwens mijn collectie van Vélo (het befaamde Franse wielerjaarboek, nvdr) gezien? Volledig! Is een pak geld waard.’ Ik bedoel maar, fan zijn van de tour sinds het WK van 1948, en het is nu 2003: als de man nog leeft heeft hij er sinds juli 2003 zijn 55e plakboek opzitten.

Ik heb al die jaren nooit geloofd in Joop Zoetemelk. Hoe goed hij ook was – en hij was beter dan alle Nederlandse wielrenners die nu nog actief zijn, ja, ook beter dan twee uitblinkers, Michael Boogerd en Erik Dekker, die op basis van hun erelijst nog niet helemaal tot de absolute top behoren – en hoeveel successen hij in zijn carrière ook behaalde, ik wist gewoon dat hij nooit eens echt spectaculair zou uithalen; wat, tegelijkertijd, zijn kracht was, want anders had hij het nooit zo lang volgehouden ­– zijn carrière begon in 1970 en eindigde in 1987. En juist daarom zou hij nooit een grote held worden. Toch nam de verering van het Nederlandse wielerpubliek, zeker na zijn tourwinst in 1980 en na zijn wereldtitel in 1985, soms groteske proporties aan; want het Nederlandse publiek gaat alleen maar over tot massaal eerbetoon na grote sportprestaties of na zinloos geweld (in het laatste geval noemt men dat eerbetoon ‘een stille tocht’ – stil inderdaad, op een oorverdovende manier, en net zo zinloos als het herdachte geweld).

Ik heb mijn vader één keer voor iemand zien applaudisseren, en dat was voor Joop Zoetemelk. Het was in 1979 en hij was weer eens tweede geworden in de tour (vier keer tweede, is dat beter dan twee keer vierde? – dergelijke vragen stelde ik mijzelf, toen, en nu nog wel eens af en toe). Mijn vader en ik bezochten een criterium2 en toen Zoetemelk zijn opwarmronde reed en onze staanplaats passeerde, begon mijn vader te klappen. Er waren meer mensen die dat deden, maar daar gaat het hier niet om. Mijn vader, ik bedoel, niet iemand anders maar mijn vader, zag Zoetemelk passeren en begon te klappen – niet hatelijk te klappen, ritmisch of zo, uit woede over alweer een tweede plaats, nee, hij begon waarderend te klappen, en volgens mij zei hij ook nog, zachtjes, dat wel, maar goed, hij zei volgens mij ook nog ‘hup Zoetemelk’, of ‘bravo Zoetemelk’. Mijn hart brak. En tegelijkertijd werd ik overweldigd door plaatsvervangende schaamte: om mij vader, om dat criterium, om al die mensen, om Zoetemelk, die daar fietste en zich liet toejuichen, ondanks zijn tweede plaats, om alles en iedereen, om de kosmos en het universum.

Ik schaamde me om mijn vader, maar Zoetemelk kreeg de schuld: nooit meer zou ik een overwinning die hij boekte met vreugde kunnen begroeten; en zijn mooiste overwinningen behaalde hij na 1979: de tour in 1980 en het WK in 1985. Zoetemelk was in mijn ogen – die zich wilden vergapen aan heldendom, aan roekeloosheid, aan de dood èn de gladiolen – iemand als mijn vader, iemand die genoegen nam met bijvoorbeeld een tweede plaats en zich daarna nog liet toejuichen op de koop toe. Wat ik toen niet goed zag, was dat Zoetemelk doorreed, de ogen op het asfalt gericht, zonder op of om te kijken – ik had niet door dat hij er niet om gaf, dat hij er niet van genoot. (Daarvan werd ik mij pas ten volle bewust na het kijken van een aflevering van Sportpaleis De Jong op 20 juni 2003, waarin Zoetemelk centraal stond, waarover zometeen meer).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s