Lezen (75)

Op de vraag van een leraar naar mijn favoriet boek, heb ik wel eens Help! de dokter verzuipt geantwoord. Of Ik, Jan Cremer. Of Een roos van vlees, omdat dat boek een astmapatiënt als hoofdpersoon heeft. Ik heb het hier over mijn middelbare schooltijd, wees gerust. Alle drie de titels heb ik nooit herlezen, wat ook geldt voor Dood in Bourgondië en Een rabbijn in de tropen en Een ladder op de aarde.

De boeken die we ooit waardeerden. Het is, terugdenkend, onmogelijk om (met de kennis van nu) te begrijpen wat je er (met de kennis van toen) precies áán vond. Dat zalvende schelmenproza waar je de zalvendheid nog niet van vatte, dat schelmenproza waar je de branie niet in zag, dat bikkelharde proza dat eigenlijk alleen bestond uit korte, hakkelige zinnetjes, dat stoere gedoe uit de jaren zeventig, dat psychisch-aangestuurde toontje, die historische preciesheid: ooit was je ervan onder de indruk.

Het zijn de humuslagen waarop de huidige smaak is gegroeid. Het zijn de ruïnes en de brokstukken die dienden om de fundamenten van de huidige tempels te bouwen. Het zijn letterlijk de letters en de bladzijden die je hebt vermalen, doorgeslikt, verteerd en weer uitgescheiden.

Soms probeer ik het wel eens, om zo’n oude liefde te lezen – om vroeger. Laatst nog, Een trap van steen en wolken. Maar het lukte niet. Het is alsof het boek zich tegen de lectuur verzet, alsof het niet graag heeft dat je met je huidige, oude, door ervaring godbetert wijzer geworden ogen naar de zinnen die erin geschreven staan kijkt. Je hebt je tijd met het boek gehad. Het is genoeg geweest.

Alles heeft zijn tijd, schreef de geresigneerde dichter die het boek Prediker componeerde. Dat geldt in elk geval voor boeken, en die nemen het niet als je je aan die tijd probeert te onttrekken: ‘Alles heeft een bestemden tijd, en alle voornemen onder den hemel heeft zijn tijd.’ Wat niet wil zeggen, dat je je daar niets van moet aantrekken en gewoon moet lezen waar je zin in hebt. (Al zullen de boeken je tegenwerken waar het kan, want zij kennen de tijd voor alle dingen wél.)

Advertenties

4 gedachtes over “Lezen (75)

  1. O zo herkenbaar. “Een roos van vlees”, “De trap van steen en wolken”, en meer. Die must-reads van toen, dat Nederlands van de middelbareschooltijd. Dan denk ik ook aan de must-reads van de middelbareschooltijd nu, De Inktaap, bijvoorbeeld, met zijn literaire toppers. Zitten daar ‘blijvers’ bij? Voor wie en voor hoelang?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s