Lezen (72)

Als ik vroeger droevig was, las ik een oud jeugdboek. Het ging over een arm echtpaar, dat een slechtlopend pension dreef. Totdat… er een man een kamer kwam huren voor langere tijd, een man die geheimzinnige zaken uitspookte op die kamer. De man was geen boef, integendeel, hij was een held. Een pionier in het vliegwezen. Het lezen van dat (een beetje kitscherige) boek, dat zag ik zelfs toen al, nam mijn droefheid weg. Ik raakte al lezend genezen.

Als ik me grieperig voelde, las ik een boek over een huisarts die zich vestigde op het platteland, waar hij de eerste jaren onder erbarmelijke omstandigheden, gewantrouwd door de lokale bevolking, moest ploeteren. Uiteindelijk won hij het vertrouwen van de plattelanders en verwierf hij geluk, een beetje aanzien en een nieuw leven.  Ik raakte al lezend minder grieperig, dat wil zeggen: ik voelde de koorts niet meer zo hevig door mijn lichaam trekken.

Tijdens vakanties, als ik me verveelde of als ik in opstand zou willen komen tegen het blinde lot dat mij nu uitgerekend in Leveroy had geplaatst, las ik een boek over een jonge, getalenteerde voetballer, die met zijn vader in caravan woonde. Die vader, weduwnaar, was ook ooit een getalenteerde voetballer geweest. Een gruwelijke blessure had zijn carrière in de dop gesmoord en daarom verbood hij (uit bezorgdheid!) zijn zoon om te voetballen. Die dat stiekem toch deed en uitgroeide tot een echte ster (wat de vader wist te verzoenen met zijn lot en hem aanzette om coach van het jeugdelftal te worden). Ik raakte al lezend doordrongen van de kracht van fictie, van de manier waarop een verhaal de rillingen over je rug kan doen lopen.

Toen mijn opa was gestorven, was ik een tijdlang verdrietig. Op een dag bleef ik thuis van school, verknoopt in die wonderlijke mengeling van onbenoembaar verdriet en puberale walging voor, tsja, voor alles. Ik had me ziek gemeld. Van de bieb had ik De droomkoningin van Maarten ’t Hart geleend. Het lezen van dat boek troostte me, ook al was de thematiek nu niet bepaald toegesneden op de gevoelens die mij op dat moment pijnigden; hoewel: de niet-beantwoorde liefdes waar ‘T Hart in dit boek over mijmert, die kende ik natuurlijk maar al te goed… Al lezend werd ik meegevoerd door de in wezen opgewekte toon van het boek. Ik voelde me helemaal opgefrist (en nam me, en passant, voor om net zo’n roman te schrijven, een voornemen dat uiteraard onuitgevoerd bleef, gelukkig maar).

Het lezen van boeken heeft een sterk genezende werking, is mijn ervaring. Niet alle boeken geschikt meteen geschikt als geneesmiddel, maar soms zit er een tussen dat je even optilt en, ja, beter maakt.

Advertenties

5 gedachtes over “Lezen (72)

  1. De een noemt het troost, de ander noemt het genezing, maar de helende werking van fictie (films kunnen dezelfde werking als boeken hebben) herkennen we wel, vermoed ik.

    Waar zit die troost in? En waarom kunnen we ons door een boek ook getroost voelen als niet een uitgesproken verdriet hadden?

    Misschien spelen de volgende noties mee:

    Een boek is een overzichtelijke wereld. In een boek heb je een beperkt aantal personages, terwijl het werkelijke leven een onbeperkt aantal bijpersonen en passanten heeft. Bovendien heeft het boek een doordachte structuur, terwijl die orde in je eigen leven niet altijd duidelijk is.

    Je kunt met een boek meeleven, je identificeren en toch is er een zekere afstand. Je kunt meeleven met iemand die een geliefde verliest, maar jij bent niet degene die tijdens het leven zijn lief kwijtraakt. Dat maakt een boek een boek ook tot een veilige wereld. Er kan je niks gebeuren, als je leest.

    Het leven dat je tot je neemt is dus overzichtelijk en veilig. Dat lijkt mij een rustgevende gedachte.

    • Ik denk dat je daar zeker in de buurt zit van wat “de troost van fictie” is. Misschien is een ander aspect: een boek breidt de wereld (tijdelijk) uit; daardoor kun je op andere ideeën komen, de gelezen taal kan je iets doen inzien, iets wat je eerder niet zag, of inzag.

      Die veiligheid is daarbij misschien wel essentieel: woorden beschrijven de werkelijkheid, vormen die zelfs, maar de wereld van woorden die een boek of een tekst is, is geen wereld waar je je “zelf” in kunt begeven.

      Ben ik nog te volgen?

  2. Prima te volgen, Chrétien.

    Misschien is de overzichtelijkheid van de wereld in het boek wel dezelfde als die van ons verleden. Alles wat ons overkomt maken we tot een verhaal en als we achterom kijken, lijkt ons leven een lijn gevolgd te hebben.

    Misschien dat ook daarom boeken als Knielen op een bed violen en Een dorsvloer vol confetti zoveel lezers kregen. Ze tekenen een tijd die in onze herinnering overzichtelijk en dus comfortabel was, ook al verhalen de auteurs niet alleen maar prettige dingen. Misschien roepen dit soort boeken automatisch een prettig gevoel op.

  3. Goed dat je ook de helende kracht van het geschreven woord hebt ervaren, Chrétien. ‘Genezend lezen’ bestaat en het werkt. Sterker nog: het is de titel van mijn e-boekazine en mijn website.

    Ook lichamelijke klachten kunnen verminderen zodra je het lezen van de juiste boeken op het juiste moment als een complementaire factor in je genezingsproces gebruikt. Je gaat daarbij uit van het zelfhelend vermogen van het lichaam dat aangestuurd wordt door de geest.

    Lezen kan je denken, je leefstijl, veranderen. Doordat je bewuster in het leven gaat staan kan dit een verbetering in je algehele gesteldheid teweeg brengen. Ik schrijf hier ‘kan’ want het is natuurlijk een individueel proces, geen garantie voor iedereen.

    Simone Detiger, auteur en uitgeefster van ‘Genezend lezen’

    • Genezen in die zin: ik zou er patent op nemen, Simone. Daar kun je geld mee verdienen. Voorlopig schaar ik het maar in de hoek van alternatieve geneesmiddelen. Alternatief betekent in dat soort gevallen dat de werking niet te bewijzen is en op ‘geloof’ stoelt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s