Lezen (63)

Zalig zijn de schelen is een gedateerd boek. Ik bedoel dit helemaal niet neerbuigend, maar het register bevat zó veel namen uit een tijd die onherroepelijk voorbij is (van Armando tot Joop Waasdorp en van Wim T. Schipper tot Cherry Duyns), dat het voor lezers die jonger zijn dan, zeg, vijfendertig jaar onmogelijk is om het boek ten volle te begrijpen, of beter: om de culturele wereld waarin het boek is ontstaan te kunnen vatten.

Het is de hele ‘sfeer’ van de jaren zestig (en zeventig), het keten van Jan Cremer (wie?) en Rijk de Gooyer, het is het drinken in Café Scheltema en het rondhangen met kunstenaars. De lezer die deze mensen allemaal niet kan ‘plaatsen’, en dat zijn er natuurlijk met het verstrijken van de tijd meer en meer, staat al snel met lege of steeds legere handen.

Zalig zijn de schelen is zeker een goed boek, een grappig boek, een boek waar je voor je plezier in rondhangt. Maar de opmerking van Carel Helder, ‘Als ik drie boeken mee naar een onbewoond eiland mag nemen, zijn daar twee exemplaren van Zalig zijn de schelen bij’, zou ik niet snel nazeggen.

Wim Brands benadert het meer van de literaire kant: ‘Langzaamaan, beetje bij beetje, ontstaat een collage, wordt een schitterend tapijt geweven – dat je pas ziet als je achteruit stapt. Zalig zijn de schelen staat vol onverwachte vondsten. Dat er zoveel mogelijkheden zijn om verhalen te vertellen, dáár word ik zo gelukkig van. Dat is het, dit boek: een klein eerbetoon aan het verhalen vertellen.’

Toch blijft het wringen. Misschien, en ik geef het niet graag toe, is het een soort VPRO-achtigheid die me in het boekje tegenstaat. Het is allemaal zo correct; zelfs de erotomanie van Jan Cremer is correct, want veilig ondergebracht bij Jan Cremer, die nu eenmaal erotomaan is / was. Iedereen speelt zijn of haar rol in de culturele omgeving die De Boer en Van Garrel in hun boek regisseren.

Anderzijds is die wrevel ook weer productief: ik denk weer eens na over mensen waar ik al jaren niet aan heb gedacht (Bertus Aafjes, Pistolen Paul, Ciska Peters, Hans Boskamp, Herman Pieter de Boer zelf) én ik word, door die wrevel, gedwongen om mijn eigen positie in de culturele wereld waarin ik opgroeide te bepalen.

Ja, dat is het: Zalig zijn de schelen is een boek dat een tegen-boek oproept, in mijn hoofd. Waarbij ik meteen aanteken dat tegen-boek een te zwaar woord is: een reactie-boek, dat is beter.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s