Lezen (46)

In de literatuur wordt gereisd, daar helpt geen lieve moeder aan (die moeder over wie staat geschreven dat zij geen vervloeking sprak, maar wel vreselijk moest huilen toen haar zoon de wijde wereld in trok). Van On the road tot en met Een voetreis naar Rome: voordat de schrijvers eindelijk stil zitten en hun boek in elkaar zetten, is de wereldbol te klein geweest om al die beweging te bevatten.

Ik hou van schrijvers die binnen blijven. Van Reis door mijn kamer en Voyage autour de ma chambre. Wat daar allemaal gebeurt overtreft Paul Theroux, Redmond O’Hanlon en (zelfs) Louis Couperus. Misschien moeten we Cees Nooteboom sparen; zijn reisverslagen gaan, en dat is heel verfrissend, over de dingen die hij waarnam, maar dan alleen vanuit zijn eigen perspectief. Geen boottochten. Geen gedoe in de jungle. Alleen kunst, cultuur en af en toe een snuif politiek; op zijn Nootebooms.

Mijn zintuig voor het echte reizen, en daarmee voor reisliteratuur, is onderontwikkeld. De reden daarvoor is, volgens mij, gelegen in mijn onvermogen om me te identificeren met een reisdoel. Natuurlijk, het is fijn om een maand in Congo te zijn. Vast. Een reis van drie weken of langer in een gammele trein. Ga uw gang. Bergpassen beklimmen. Iemand moet het doen. Maar laat mij met rust en laat mij thuis. Ik zit liever wat te babbelen met Frederico Fellini (gesteld dat die nog zou leven) of mijmer over de val van de muur in een prettig Berlijns hotel.

Of ik blijf thuis, dat is ook prachtig.

Deze gedachten kwamen tot me bij het lezen van het gedicht ‘Wijvenheide’, uit de gelijknamige bundel van Luuk Gruwez.

Wijvenheide

Voor Totje

Laat ons naar Wijvenheide gaan.
Hoe jammerlijk dat afstanden bestaan,
maar wie per se naar Wijvenheide wil,
komt ook in Wijvenheide aan.

Laat ons naar Wijvenheide gaan.
Daar strijken karekieten neer.
De rietpluim wuift wie straks weer
weg moet, nu al uitgebreid ten afscheid.

Laat ons naar Wijvenheide gaan.
In Wijvenheide ligt een groot geheim:
de zilverreiger broedt er op een spiegelei.

Bij de presentatie zei Hubert Damen over dit gedicht (en ik citeer van De Contrabas): ‘Uiteraard is Wijvenheide veel meer dan een natuurgedicht. Het is een plek waar je samen naartoe wil, maar waar het afscheid al onlosmakelijk mee verbonden is. Een plek waar de realiteit in surrealiteit verandert, zoals blijkt uit het nonsensikale slotvers: “de zilverreiger broedt er op een spiegelei.”‘

De dichter zelf reageerde daarop: ‘”Wijvenheide,” zei hij, “is mijn Utopia. Het is een plek die bestaat en niet bestaat. Het is de plek van de oorsprong van het bestaan en van de onmogelijkheid ervan. Een zilverreiger die broedt op een spiegelei.Misschien is het wel deze onmogelijkheid, dat gedroom, dat gesjoemel, dat de realiteit bewoonbaar maakt. Ook al is het onmogelijk, het bestaan toch willen bevestigen door het een erotische glans te verschaffen: daar is het mij om te doen. Eros mag weer eens op de vuist gaan met Thanatos en de dichter dient zijn zoveelste daad tegen de dood te stellen. Hier ben ik, hier ben jij, hier is zij, hier is hij, hier zijn wij: meer dan dat kan hij niet vertellen. Wij moeten met zijn allen onze gebreken zien te sublimeren tot een troef. En soms heet die sublimatie liefde.”‘

Gruwez heeft meer woorden nodig voor zijn uitleg, dan voor zijn gedicht. Zo hoort het. Het gedicht als de druppel alcohol die is gestookt uit de werkelijkheid.

Ik zie in het gedicht vooral een pleidooi voor niet-zo-verre-reizen. Moet een mens zich met alle geweld van huis begeven, dan maar naar Wijvenheide. Natuurlijk spelen zich daar alle processen af waarover Devoldere en Gruwez spreken, en natuurlijk is het gedicht opgewreven tot er ‘een erotische glans’ op was te zien; de kern is en blijft de zin ‘In Wijvenheide ligt een groot geheim’. Gruwez kan daar, bijna als comic relief, dat spiegelei tevoorschijn toveren, maar het is en blijft een groot geheim, ondanks alle mogelijke reizen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s