Lezen (30)

John Cheever stierf in 1982, ver voordat de financiële meltdown van het kapitalistische systeem definitief begon, met het faillisement van Lehman Brothers.

Toch lijkt de buitenwijk Bullet Park, naamgever van de onlangs door Van Gennep heruitgegeven roman van Cheever, het decor waartegen omineuze gebeurtenissen die een groeiende ontworteling van de laat-moderne mens en de ondergang van het Amerikaanse systeem aankondigen, mogen gebeuren.

De ondergang was al in Cheevers tijd begonnen, maar het smeulde en broeide alleen nog maar wat onder het gladde oppervlak.

Cheever schetste, lang voordat wij de Vinexwijk en de kapitaalcrisis kenden, een wereld waarin niemand is wie hij lijkt, een wereld waarin mensen alleen nog maar functioneren in het keurslijf van een (al dan niet geliefde) functie die ze in het dagelijkse leven vervullen, het geld dat ze daarmee verwerven en de status die ze vervolgens om zichzelf heen hebben gekocht.

Het boek is ook een strijd tussen de hardwerkende, de wet nalevende, belastingen betalende sappelaar Nailles en ene Hammer, die (maar daar komen we pas laat in het boek achter) totaal ontspoord is en de rol gaat spelen van beul, of offerpriester: de hamer probeert in dit boek op de nagel te slaan.

Cheever presenteert het verhaal kalm, hij vertelt in wat je een typisch ‘Amerikaanse stijl’ zoudt kunnen noemen een verhaal waarin niets (of weinig) lijkt te gebeuren, al zorgen snelle perspectiefwisselingen en onverwachte gebeurtenissen af en toe voor een schok bij de lezer. Geen grote schok (die bewaart Cheever natuurlijk voor het eind), maar wel het onaangename gevoel dat de schrijver je tot dan toe voor de gek hield.

Wat natuurlijk zo ís.

In het slot weet Cheever twee offerverhalen met elkaar te vermengen: dat van Jezus Christus en dat van Abraham en Isaäk (met een soort komische bijrol voor een ‘swami’). Hammer, die ooit van plan was om Nailles te vermoorden, kiest op het laatste moment voor Tony, de zoon van Hammer, die hij naar de plaatselijke kerk rijdt om hem daar op het altaar te gaan verbranden. Dit brandoffer gaat niet door, in een plot die te ingewikkeld is om in dit bestek uiteen te zetten.

Maar Hammer komt als winnaar uit de strijd. Hij redt zijn zoon en Nailles wordt opgenomen in een krankzinnigengesticht.

Het lijkt wel of Cheever de hele roman heeft tóégeschreven naar de magistrale slotzin: ‘Tony ging op maandag weer naar school en Nailles ging – gedrogeerd – naar zijn werk en alles was weer even geweldig, geweldig, geweldig, geweldig als voorheen.’

Vier keer de hamerslag van dat ‘geweldig’, waarvan de echo tot in deze tijd te horen is.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s