Lezen (15)

Wie de essays van Montaigne (1533-1592) leest, wordt teruggeworpen in de klassieke literatuur die de schrijver op zijn duimpje kent en met speels gemak door zijn teksten weeft. Tegelijkertijd geeft de schrijver op een (toen)  nieuwe en (nog steeds) onnavolgbare manier een inkijk in zijn persoonlijke denkwereld.

De essays van Montaigne vormden geen startpunt voor een school of een beweging die werkte in de geest van de auteur. Misschien is hij daar te uniek voor, te eenmalig. Of misschien ligt het nog net even anders en is Montaigne bij élke lezing nieuw, waardoor zijn teksten geen kans krijgen om te stollen.

Het werk hoort in het pantheon thuis, maar is een ongehoorzame klassieker die af en toe ontsnapt, naar buiten toe, waar de levende lezers en schrijvers wonen. De andere klassieke auteurs mogen er niets van merken. Montaigne voert dat ver door: hij zorgt er zelfs voor dat er om de zoveel tijd een ‘nieuw’ manuscript opduikt, zodat zijn werk weer helemaal moet worden herzien, herschikt en geëditeerd.

In Nederland heeft Montaigne, ondanks de beschikbaarheid van twee vertalingen, weinig invloed uitgeoefend. Nederlandse auteurs hebben niet vaak die combinatie van eruditie en speelsheid, dus het is niet verbazingwekkend dat ze die bij een ander over het hoofd zien.

Uitgeverij Van Gennep heeft met de vertaling van de biografie die Sarah Bakewell schreef – Hoe te leven, Een leven van Montaigne in één vraag en twintig pogingen tot een antwoord – een nieuwe, bewonderigenswaardige poging gedaan om de essayist opnieuw onder de aandacht te brengen.

Bakewell is docent creative writing en werkt bij de bibliotheek van de National Trust. Dat merk je aan haar schrijfstijl, die soms inderdaad wat docenterig is, iets wat ze combineert met de precisie die haar werk als bibliothecaris vereist. Ondanks dat is de biografie voor mensen die Montaigne niet goed kennen, en dat zijn er in Nederland heel veel, een aanrader, om dat lelijke woord maar eens van stal te halen.

De centrale vraag ‘Hoe te leven’ waaiert, bij Montaigne én bij Bakewell, uit naar alle terreinen die het (persoonlijke) leven betreffen. Misschien is dat ook wel de reden waarom Montaigne forever young blijft, en zijn tekst  zo beweeglijk als kwikzilver. De vraag ‘hoe te leven’ is namelijk niet te beantwoorden, maar het is wel elke keer opnieuw de moeite waard om een voorlopig antwoord te formuleren.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s